جمعه 30 تیر 1396
  زندگينامه

    مقالات

    تاليفات

    دروس

    نگارخانه

    سخنراني

    فعاليت هاي فرهنگي

    همایش ها و سمینارها

    نقدها و پاسخ ها

    خبرها و گزارش ها

 
موازین اخلاقی در رقابت های انتخاباتی
مصاحبه

  شفقنا : حجت‌الاسلام والمسلمین سید جواد ورعی، مدرس و محقق دینی، بداخلاقی را خصلت انسان‌های ناتوان در رقابت برشمرد و گفت: انسان‌های قوی و توانا، هرگز در رقابت به تقلب، خدعه و فریب روی نمی‌آورد. آنان که بدون برنامه مشخص و منطبق بر موازین علمی وارد عرصه رقابت انتخاباتی می‌شوند، چون چیزی برای عرضه و جلب آرای مردم ندارند، با تخریب رقیب در صدد اثبات خویش بر می‌آیند.

  حجت‌الاسلام والمسلمین ورعی در بخشی از گفت و گوی خود با شفقنا بیان کرد: بی‌مناسبت نیست اشاره کنم به بدخلاقی‌هایی که در انتخابات های سال ۸۴ و ۸۸ از سوی بعضی از نامزدهای انتخاباتی صورت گرفت و آثار سوء خود را در جامعه بجا نهاد که هنوز بعد از سالیان متمادی جامعه به حالت قبلی خود بازنگشته است مانند استفاده ابزاری از دین و مقدسات و آموزه‌های ارزشمند دینی مثل مسأله ظهور امام عصر (عج). باید مراقب بود بار دیگر این اشتباه از سوی نامزدها و هوادارانشان تکرار نشود.

     *******************************************************

*پیامبر اکرم(ص) در توضیح اهداف بعثت خود اتمام مکارم اخلاقی را بیان می کند و می فرماید «انی بعثت لاتم بمکارم الخلاق». چرا پیامبر به کمال رساندن دین را بیان نمی کند و مسایل اخلاقی را هدف بعثت خود می داند؟ آیا اخلاق بر شرعیات مقدم است؟



  بسم الله الرحمن الرحیم ایام فرخنده ماه رجب و شعبان را تبریک عرض می کنم. به اعتقاد متفکران اسلامی دین مجموعه ای است از معارف، اخلاق و احکام. دانش های مختلفی عهده دار بخش های مختلف دین اند؛ دانش فقه عهده دار احکام و قوانین، دانش اخلاق عهده دار بخش اخلاق، و دانشهای کلام، فلسفه و عرفان عهده دار بخش معارف. تقید به احکام فقهی مقدمه است برای آن که انسان خود را به اخلاق نیکو آراسته کند و از رهگذر آن به مقام معرفت الهی دست یابد. اینکه رسول خدا (ص) هدف از بعثت خود را تتمیم مکرمت های اخلاقی دانسته و قرمودند: «انّی بعثت لاتمم مکارم الاخلاق» ، نشانه اهمیت و جایگاه اخلاق در منظومه معارف دین و در زندگی انسان است. جامعه جاهلی عرب به قوانین و مقرراتی پای بند بود و بسا برخی از اصول اخلاقی را هم رعایت می کرد، اما بعثت برای آن بود که تمام ظرفیت انسان در حیات دنیوی به فعلیت برسد و همه ارزشهای اخلاقی در وجود او تجلی پیدا کند. راه آراسته شدن انسان به ارزشهای اخلاقی، عمل به قوانین و مقرراتی بود که از جانب خالق انسان برای او فرستاده شد. نمونه هایی از انسان کامل هم پیش چشم انسان نهاده شد تا بداند با پیمودن این راه می توان به مقامات والای اخلاقی دست پیدا کرد. پیامبر(ص)، امام علی(ع) و فاطمه زهرا(س) نمونه هایی کامل، و شخصیت هایی مانند ابوطالب، خدیجه، مقداد، ابوذر، عمار، مالک اشتر به عنوان نمونه هایی از انسانهای والا بودند. تقید آنان به موازین اخلاقی، حتی به بهای جان خویش، نشانگر اهمیت و جایگاه اخلاق بود. انسانی که به ارزشهای اخلاقی پای بند نباشد، نشان می دهد که حتی اگر به احکام دین هم پای بند باشد، اثری در روح و روان او بجا نگذاشته و نتوانسته او را به درجه ای از کمال برساند. هم چنین جامعه ای که اخلاق بر آن حاکم نباشد، جامعه ای تهی و رو به زوال است. پس نه تنها دین و اخلاق با یکدیگر تلازم دارند، بلکه اخلاق از اجزاء بنیادین دین است.

* در آستانه انتخابات اغلب مشاهده می‌شوند برخی کسانی که مدعی هستند توانایی اداره جامعه را دارند، بداخلاقی می‌کنند یا اخلاق در عرصه رقابت انتخاباتی را به فراموشی می‌سپارند. اینگونه رفتارها چه تبعاتی در بین مردم و خصوصا اعتماد عمومی جامعه می‌گذارد؟

معمولا انسان های ضعیف و ناتوان در رقابت، به بداخلاقی رو می آورند. انسان های قوی و توانا، هرگز در رقابت به تقلب، خدعه و فریب رو نمی آورد. آنان که بدون برنامه مشخص و منطبق بر موازین علمی وارد عرصه رقابت انتخاباتی می شوند، چون چیزی برای عرضه و جلب آرای مردم ندارند، با تخریب رقیب در صدد اثبات خویش بر می آیند. به علاوه، کسی که منصبهای اجتماعی و سیاسی را فرصتی برای خدمت می داند، هرگز برای رسیدن به منصب، اخلاق را زیرپا نمی گذارد، چون نقض غرض است. به ویژه در یک جامعه دینی که دولتمردان نمی توانند و نباید نسبت به ارزشهای اخلاقی بی تفاوت باشند و خود را در این زمینه مسئول ندانند. حال چگونه ممکن است کسی که با زیرپا گذاشتن موازین اخلاقی به قدرت و منصب می رسد، بتواند در بهبود وضعیت اخلاقی جامعه ایفای نقش کند؟ مثل معروفی است که «رطب خورده کی تواند منع رطب کند؟!» ابتدایی ترین پیامد زیرپا نهادن ارزشهای اخلاقی توسط نامزدهای انتخاباتی، «لطمه زدن به اخلاق در بدنه جامعه» و «تشویق مردم عادی به بی اخلاقی» است. این افراد حتی اگر به حسب ظاهر پیروز هم بشوند و منصب های اجتماعی و سیاسی را برعهده بگیرند، هرگز نمی توانند اعتماد مردم را جلب کرده و در اداره جامعه موفق شوند. زیرا موفقیت در عرصه مدیریت بدون اعتماد عمومی امکان ندارد.

*با توجه به اینکه امام علی(ع) در سخنان خود این مساله را فرموده‌اند که مردم به حاکمان خود بیشتر شبیه هستند تا پدرانشان، به نظر شما رواج اینگونه رفتارها و تبدیل شدن اخلاق به یک شعار شیک در ایام انتخابات چه تبعاتی دارد؟

اخلاق از سنخ علم نیست، از سنخ عمل است، آن هم عملی که بر اثر تکرار در جان آدمی رسوخ کرده باشد. راستگو کسی است که بر اثر پای بندی به صداقت، راستگویی در جانش رسوخ کرده و با روح و روانش عجین شده باشد. به کسی که تصادفاً راست بگوید، راستگو گفته نمی شود. همین طور سایر خلق های نیکو یا زشت. پس شعارِ اخلاق دادن، لزوماً به معنای رفتار اخلاقی نیست. ممکن است انسان دم از اخلاق بزند، اما در بزنگاه ها اخلاق را زیرپا گذارد. انسانهای اخلاق مدار کسانی هستند که در بزنگاه های لغزش بتوانند خود را کنترل کرده و اخلاق را پاس بدارند. کسی که در میدان رقابت هدفش فقط پیروزی خود و حذف رقیب از میدان مسابقه است، در صورت لزوم موازین اخلاقی و قانونی را هم زیرپا می گذارد. در مناظره با رقیبان اگر پیش آید به دروغ، فریب و نیرنگ هم متوسل می شود. انسان اخلاقی کسی است که حتی اگر نشانه های شکست در رقابت را هم ببیند، از مدار اخلاق خارج نشود. زیرا آنچه در جامعه اصالت دارد، رعایت موازین اخلاقی است و اینکه این فرد یا آن فرد پیروز میدان انتخابات باشد، مسئله درجه دوم است. آنچه اهمیت دارد این است که در عمل نشان داده شود، مسئولان ودولتمردان در جمهوری اسلامی که برای کسب مناصب با یکدیگر رقابت می کنند، با مردم صادق اند، به دنبال فریب افکار عمومی برای جلب آرای آنان نیستند. به ویژه اگر به این نکته حیاتی توجه کنند که رفتار آنان اثر مستقیم خود را در جامعه خواهد گذاشت. بی مناسبت نیست اشاره کنم به بدخلاقی هایی که در انتخابات های سال 84 و 88 از سوی بعضی از نامزدهای انتخاباتی صورت گرفت و آثار سوء خود را در جامعه بجا نهاد که هنوز بعد از سالیان متمادی جامعه به حالت قبلی خود بازنگشته است. استفاده ابزاری از دین و مقدسات و آموزه های ارزشمند دینی مثل مسئله ظهور امام عصر (عج). باید مراقب بود بار دیگر این اشتباه از سوی نامزدها و هوادارانشان تکرار نشود.

* روحانیت در طول تاریخ همواره به عنوان یک گروه مرجع نقش آفرینی کرده است. مردم جامعه ایران به روحانیت و خصوصا مراجع همیشه به عنوان یک راهنما نگاه می‌کنند. هم اکنون که در آستانه انتخابات قرار داریم روحانیت چگونه می‌تواند در اخلاقی‌تر شدن روند انتخابات(از تبلیغات تا ایام رقابت و روز رأی گیری) موثر واقع شود؟

به نظر من روحانیت به ویژه نهادهای مرجع مانند مرجعیت، جوامع و مجامع روحانی باید به بیان شاخص ها و معیارها بسنده کنند. چنان که نهادهای ملی در ساختار جمهوری اسلامی مانند رهبری، مجلس خبرگان، شورای نگهبان، ائمه جمعه و مانند آن هم باید از ورود به میدان حمایت از این نامزد و آن نامزد بپرهیزند. این بدین معنا نیست که روحانیان به صورت فردی یا گروهی نباید از یک نامزد انتخاباتی حمایت کنند؛ سخن در نهادهای مرجع مثل مرجعیت، و نهادهای ملی است که به عموم مردم تعلق دارند. باید از تجربه تلخ گذشته درس گرفت. اگر هم طیف هایی از روحانیت به دفاع از یک نامزد انتخابات اقدام می کنند، پای دین و مقدسات را به میان نکشند. اینکه «اگر فلانی رئیس جمهور شود دین احیا می شود و دیگری انتخاب شود، دین مردم بر باد می رود»، از اشتباهاتی است که در گذشته صورت گرفت و نباید تکرار شود. روحانیت نقش راهنما و هدایت گر را دارد.

افزون بر آن، نباید پیامدهای شکست نامزدی که یک نهاد مرجع و ملی از او پشتیبانی کرده، را نادیده گرفت. بی اعتمادی عموم مردم به نهادهایی که سرمایه های ملی هستند، پیامدهای خطرناکی به دنبال دارد. هزینه کردن این نهادها به معنای از دست دادن سرمایه های ارزشمندی است که به هنگام نیاز و خطر می توانند کشوری را نجات دهند. کسانی که این سرمایه های ارزشمند نسل های پیشین را به راحتی و ارزانی هزینه می کنند، نه تنها به ملک و ملت خدمت نمی کنند، بلکه ملت و کشوری را از پشتوانه های مستحکم محروم می سازند.

تأکید می کنم این سخن به معنای محروم کردن روحانیان به عنوان یک فرد یا یک تشکل سیاسی در حمایت از نامزدها نیست، این حقِ هر فرد یا تشکلی است که بر اساس تشخیص خود از یک نامزد حمایت کند. اما نکته مهم آن است که اینان می تواند رقابت صحیح و اخلاقی را با رفتار و منش اجتماعی و سیاسی خود به دیگران بیاموزند. باید جریانات سیاسی و نامزدهای انتخاباتی بدانند چنان که از مدار اخلاق خارج شوند، حمایت روحانیان را از دست خواهند داد. همه باید بدانند روحانی و عالم دینی هرگز از نامزد و جریانی که اخلاق را زیرپا گذارد، حمایت نمی کند، چه رسد به اینکه خدای ناکرده روحانیان نیز خود به این دام گرفتار شوند. خدا رحمت کند شهید آیت الله بهشتی را که می گفت: «از نردبان گناه نمی توان به بام سعادت رسید.»

*جامعه ما جامعه ای مذهبی و پیروی از پیامبر(ص) و آموزه‌های امام علی(ع) است اما در این ایام گاهی شاهد قربانی کردن اخلاق پای سیاست هستیم. آیا ممکن است این روند به الگویی برای جامعه در راستای قربانی کردن اخلاق برای رسیدن به اهداف تبدیل شود. خطر این شیوه را چطور ارزیابی می کنید؟

همان گونه که عرض کردم، اهمیت رعایت موازین اخلاقی در جامعه ای که پیامبر اکرم (ص) و امیر مؤمنان علی (ع) را الگوی خود می داند، اهمیت مضاعف دارد. تجربه سالهای گذشته نشان می دهد که فروریختن موازین دینی، ایمانی و اخلاقی به روگردانی مردم از مسئولان، روحانیت و جمهوری اسلامی محدود نمی شود، بلکه پیامدهای بسیار خطرناک تری دارد. مردم را نسبت به آن الگوها هم مسئله دار می کند. مردم به ویژه جوانان کم اطلاع تصور می کنند این رفتارها در حکومت نبوی و علوی هم بوده است. تصور می کنند این رفتارها نتیجه طبیعی حکومت دینی است؛ در حالی که چنین نیست. رفتار و عملکرد روحانیت و دولتمردان جمهوری اسلامی به معنای گسترده آن، به چنین پیامدهایی منتهی می شود. آیا مسئولان و روحانیت حاضرند مسئولیت این پیامدها را بر عهده بگیرند، قطعا نه؛ پس باید به گونه ای رفتار کنیم که گرفتار چنین پیامدهایی نشویم. جمهوری اسلامی بر آمده از ایمان و باورهای دینی مردم به اسلام و پیشوایان معصوم، و اعتماد به مرجعیت و روحانیت است، باید مراقب بود آفاتی که به سراغ این ثمره می آید، به اصل و ریشة این شجره طیّبه آسیب وارد نکند. پرهیز از «وارد کردن مقدسات به عرصه انتخابات»، و «پیوند زدن میان نامزدها با امور دینی و ایمانی مردم» یکی از راهکارهای مراقبت از این شجره پاک است. چنان که «رعایت موازین اخلاقی از سوی نامزدهای انتخاباتی و روحانیت» راهکار مهم دیگری در این زمینه است.

ارسال شده در مورخه : پنجشنبه، 14 اردیبهشت، 1396 توسط admin

 
پیوندهای مرتبط
· مطالب بیشتر در مورد مصاحبه
· سایر مطالب نوشته شده توسط admin


پربازدیدترین مطلب در زمینه مصاحبه:
امام علی(ع) و تفکیک ناپذیری«امامت و خلافت»


امتیاز دهی به مطلب
امتیاز متوسط : 0
تعداد آراء: 0

لطفا رای مورد نظرتان را در مورد این مطلب ارائه نمائید :

عالی
خیلی خوب
خوب
متوسط
بد


انتخاب ها

 چاپ این مطلب چاپ این مطلب


"موازین اخلاقی در رقابت های انتخاباتی" | ورورد به سیستم / عضویت در سایت | 2 نظر شما چیست؟ | جستجو درنظرات و پیشنهادات
این سایت در قبال مطالب طرح شده توسط کاربران هیچگونه مسئولیتی ندارد .
مسئولیت مطالب و نظرات ارائه شده بر عهده کاربر ارائه کننده مطلب می باشد .

Re: موازین اخلاقی در رقابت های انتخاباتی (امتیاز : 0)
توسط کاربر مهمان در مورخه : چهارشنبه، 14 تیر، 1396
با سلام بنده شهریور ما 95 مبلغ 13 هزار تومان جهت دریافت دو شماره از مجله به حساب واریز کردم ولی .....


[ ارسال جوابیه ]