چهار شنبه 2 خرداد 1397
  زندگينامه

    مقالات

    تاليفات

    دروس

    نگارخانه

    سخنراني

    فعاليت هاي فرهنگي

    همایش ها و سمینارها

    نقدها و پاسخ ها

    خبرها و گزارش ها

 
حق الناس (3)
مقاله

 

 

                                                      اهمّیت «حقّ الناس» بر «حقّ الله»  

         در کتاب الحج بحثی است که آیا کسی که حج بر او واجب شده، ولی به دیگری بدهکار است و طلبکار در آستانه سفر او به حج، طلبش را مطالبه می کند، چه وظیفه ای دارد؟ آیا باید سفرش را تا پرداخت بدهی اش به تأخیر اندازد، چون حق الناس بر حق الله تقدم دارد؟ یا می تواند پرداخت بدهی اش را تا بازگشت از سفر حج به تأخیر اندازد، زیرا سفر حج مهم تر از ادای دین است، و حق الله بر حق الناس مقدم است؟  

    این پرسش می تواند در موارد دیگر هم مطرح باشد؟ مثل تعارض بین «اقامه نماز در زمانی معین» و «ادای دین»، «آماده شدن برای عزیمت به جهاد» و «ادای دینی که طلبکار آن را مطالبه می کند.» یا تزاحم بین «اقامه نماز» و «سفر حج و جهاد با دستور والدین» بنا بر این که آنان حق امر و نهی داشته و ادای حق آنان واجب باشد. و نمونه های فراوان دیگر. پاسخ این پرسش و نتیجه این بحث، آثار و پیامدهای فراوان و جالبی دارد.  

    در میان فقیهان شهرت دارد که حق الناس بر حق الله مقدم است، حتی برخی آن را اجماعی دانسته اند.(شیخ انصاری، رساله فی منجزات المریض، ص169) زیرا «حق الناس بزرگتر از حق الله» و «حق الله آسانتر از حق الناس» است»؛ و «خروج از عهده حقوق الناس مهم تر از خروج از عهده حق الله» است.(ر.ک: سید علی طباطبایی نگارنده «ریاض المسائل»، محقق عراقی در «تعلیقه بر عروه»، امام خمینی در «تحریر الوسیله»، سید ابوالقاسم خوئی در «معتمد العروه» و ...).

     حقوق الله بر تخفیف از جانب خدا مبتنی است و به همین جهت «قاعده درء» به معنای عدم اجرای حدود به محض بروز شبهه در «حدود الهی» جاری است، ولی در حقوق الناس که مبتنی بر رعایت احتیاط است، جریان ندارد.(سید محمد مجاهد، مناهل، ص 757)  

 


حق الناس (2)
مقاله

 

 

                                               فقه و تفاوت «حق الناس» با «حق الله»

 

     در منابع دینی در برابر «حق الله» اصطلاح «حق الناس» قرار دارد که به معنای حقوق مردم است، اعم از حقوق انسان که امروزه از آن به «حقوق بشر» یاد می شود، یا حقوق عمومی مردم در جامعه و در برابر حکومت که از آن به «حقوق شهروندی» تعبیر می شود، یا حقوقی که در برابر دیگران دارد و امروزه «حقوق خصوصی» نامیده می شود. آن چه که مربوط به جان، مال، حیثیت و آبروی مردم، و حقوق اجتماعی و سیاسی باشد، در قلمرو حق الناس است.

   البته در منابع دینی معمولا در تبیین حقوق شهروندان و دولتمردان از دو اصطلاح «حق الرّعیه» و «حق الرّاعی» استفاده می شود. تناسب کاربرد این اصطلاح در روابط مردم و دولت، وظیفه و مسئولیتی است که دولت در جهت پاسداری و نگاهبانی از حقوق مردم بر عهده دارد. به عبارت دیگر، تبیین این واقعیت که در نظام سیاسی اسلام «حکومت برای مردم است، نه مردم برای حکومت» در به کار بردن این اصطلاح مورد نظر بوده است، و اساساً با اصطلاح «رعیت» در ادبیات سیاسی دنیا و نظام های «ارباب و رعیتی» بیگانه است، و تنها در لفظ اشتراک دارند، بدون آن که در معنا با یکدیگر تناسب و اشتراکی داشته باشند.

 


حق الناس (1)
مقاله

 

      درآمدی بر بحث  

 در روز 24 خرداد 1392، و در روز رأی گیری انتخابات یازدهمین دوره ریاست جمهوری، رهبر انقلاب جمله ای بر زبان راندند که به دلیل اهمیت و میزان تأثیرگذاری آن در روند برگزاری سالم انتخابات و نتایج آن مورد توجه قرار گرفت و بارها از سوی رجال و شخصیت های سیاسی و اجتماعی تکرار شد. جمله مورد نظر این بود:         

                    «رأی مردم یک امانت و حق الناس است»(دفتر حفظ و نشر آثار رهبر معظم انقلاب)  

    نویسنده در صدد بر آمد تا زوایای گوناگون این مسئله را مورد بررسی قرار دهد. از آن جا که در ماه ها و هفته های نزدیک به انتخابات فضای کشور تحت تأثیر تبلیغات انتخاباتی و شور و هیجان فعالیت نامزدها و طرفداران شان قرار می گیرد، مباحث علمی تحت الشعاع بوده و حق مطلب ادا نمی گردد. از این رو، مناسب بود تا به دور از آن فضا، که آرامشی در عرصه اجتماعی و سیاسی کشور حاکم است، به این بحث پرداخته شود.

   از محققان و نویسندگان و گویندگان هم انتظار می رود تا با تبیین ابعاد مختلف این مسئله زمینه آشنایی بیشتر همگان، به ویژه مسئولان و دولتمردان با حقوق مردم و آثار و پیامدهای رعایت و عدم رعایت آن را فراهم سازند تا بتدریج هم مردم بیش از پیش با حقوق خود آشنا شوند، و هم «احترام به حقوق مردم» در جمهوری اسلامی به حدّی اهمیت یابد و نهادینه شود که هیچ کس اجازه و جرأت زیر پا نهادن آنها را به خود ندهد. تعدّی و تجاوز به حقوق اجتماعی مردم به عنوان گناه و منکری بزرگ در آید که کسی هوسِ ارتکاب آن را نکند.  

  متأسفانه در جامعه اسلامی ما برخی از گناهان بزرگ به خاطر ارتکاب و تکرار آن از سوی تعداد معدودی از مسئولان و دولتمردان، و افراد مشهور و مورد توجه جامعه، قبح خود را از دست داده و عادی شده است. دروغگویی، غیبت، تهمت، افترا و بردن آبروی دیگران، ریا، نفاق، حقّه بازی، تعدّی و تجاوز به مال، جان و آبروی مردم، و دنیا طلب و ریاست طلبی، زشتی شدید خود را از دست داده، به گونه ای که حساسیّت ها را آن گونه که باید بر نمی انگیزد و جامعه را به عکس العمل متناسب وادار نمی کند. این در حالی است که جامعه به درستی نسبت به برخی از جرائم و گناهانی که از اهمیت کمتری برخوردارند، حسّاس بوده و عکس العمل مناسب هم نشان می دهد.

  برای اصلاح مزاج جامعه راهی جز اصلاح اخلاق و رفتار الگوهای اجتماعی نیست. الگوهایی که صلاح آنان صلاحِ جامعه و فساد آنان فسادِ جامعه را در پی دارد.  

 


قلمرو دخالت فقیه، احکام یا موضوعات؟
مصاحبه

 

                                                       مصاحبه با دین آنلاین

 

 

 

        *مداخله شماری از فقها در برخی از مسائل جدید، چندی است باب گفت‌وگو دربارة این موضوع را گشوده که فقیه دربارة مسائل عرفی چه اندازه می‌تواند فقیهانه برخورد کند؟

        ـ‌ بسم الله الرحمن الرحیم در طول تاریخ، علمایی بوده اند که در فنون مختلف تخصص داشته‌اند و در قلرو علوم مختلف وارد می شدند، ولی در گذر ایام همیشه این حيثيات از هم تفکيک نمی شد. بعضی از فقیهان در برخی از موضوعات وارد شدند که شأن فقیه نیست که در آنها مداخله کند. مثلاً پرداختن به مسئلة قبله در کتب فقهی ذاتاً مربوط به فقه نيست، بلکه مربوط به رياضيات است، ولي برخی از علما چون تبحر در هر دو رشته داشته‌اند به این مسئله نیز پرداخته‌اند. شايد امروزه يکي از علل اين دست مداخلات، وجود چنین سابقه‌ای باشد که نسل‌هاي جديد از نسل‌هاي قديم به ارث برده‌اند.  

       موضوع مهم و تأثيرگذاري که همواره مطرح بوده، این است که به طور کلي شأن فقيه چيست و در چه قلمرويي مي‌تواند فتوا دهد؟ قلمرو تقلید مردم از مرجع تا کجاست؟ اين مسئله در کتاب‌هاي فقهي و فتوايي ما هست. براي نمونه عبارتي را از مرحوم صاحب «العروه الوثقی» نقل مي‌کنم. ايشان در کتاب «عروه»، مسئله 67 تقليد عبارتی دارند که بسياري از فقهاي ما، در حواشي و تعلیقات خود بر «عروه» در باره آن اظهار نظر کرده‌اند. ايشان مي‌فرمايند:

    قلمرو تقليد احکام فرعي عملي است. اصول دين جاي تقليد نيست. مسائل اعتقادي را هرکس بايد خودش از طرق مختلف پی بگیرد ولي راهش تقليد از ديگران نيست. مسائل اصول فقه هم که مبناي استنباط است، تقليدی نیست. مبادي استنباط از صرف و نحو و مانند آن هم هيچ‌کدام مشمول تقليد نيست. آن که بيشتر مورد نظر است اين عبارت است:

 


شاخص‏هاى حقيقى در جامعه دينى
مقاله

 

 

     انقلاب اسلامى ايران با هدف ايجاد «جامعه دينى» و حاكميت احكام خدا انجام گرفت و رهبر فقيد انقلاب حضرت امام خمينى - سلام اللّه عليه - نيز هدفى جز اين نداشت چنانچه رهروان آن حضرت نيز به تبعيت از او براى بر هم زدن نظام طاغوتى و ايجاد نظامى الهى از هيچ كوششى دريغ نكردند. در اينكه با پيروزى انقلاب جامعه متحول شد و در زمينه‏هاى فراوانى رشد و تعالى پيدا كرد. جاى ترديد نيست،

     اما آنچه اين نوشتار در پى طرح آن است، تأكيد بر ضرورت بررسى سير صعودى يا نزولى جامعه از آغاز پيروزى انقلاب تا كنون است.

     آيا جامعه ما كه با بهاى سنگينى متحول شد، به سمت تحقق كامل «جامعه دينى» با همه ويژگيها و خصوصيات آن حركت كرده است؟

     براى رسيدن به پاسخ اين سئوال هر قدر تأمل شود و مسئولان و دست‏اندركاران تحقيق را مأمور رسيدگى به اين امر نمايند. جا دارد، اينكه جامعه در ابعاد مختلف سياسى، اجتماعى، فرهنگى، اعتقادى و مذهبى، اقتصادى و نظامى و... چه ميزان رشد داشته و احياناً در چه زمينه‏هايى رو به ضعف نهاده، مى‏تواند ما را در پيمودن ادامه راه يارى كند. براى روشن شدن اين امر بايد شاخص‏هايى را مورد توجه قرار داد، در هر زمينه باشد. بررسى اين امر هم از توان ما خارج است و هم از حوصله يك مقاله كوتاه، بلكه هدف تنها نگاهى كلى به اين مبحث و تذ كار اهميت آن است.

 

 


مجموع خبرها 174 (35 صفحه | درهر صفحه 5)
[ 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 ]
مطالب قبلی
Friday, February 17
· نقش آیت الله هاشمی در بازنگری قانون اساسی
Saturday, January 21
· هاشمی وارسته از تملق گویی و تملق شنوی
· هاشمی وارسته از ریا و تزویر
Thursday, December 29
· از «تدوین» تا «بازنگری»قانون اساسی جمهوری ا
Friday, December 23
· حسن راستگویی و قبح دروغگویی
Friday, December 09
· «نجف، بیروت، دهلی»
Thursday, December 01
· صلح و جنگ در منطق شیعه
Friday, November 04
· مبانی فقهی انقلاب اسلامی از نگاه امام خمینی
Thursday, September 29
· نقش مردم در جمهوری اسلامی
Thursday, September 01
· قیام حسینی و آزادی مردم از استبداد و بردگی

مطالب قدیمی تر

تالیفات

 

دریافت فایل(pdf)

دریافت فایل(pdf)

 

دریافت فایل(pdf)

   

دریافت فایل(pdf)  

   

 دریافت فایل(pdf)

 

دریافت فایل(pdf) 

 

 دریافت فایل(pdf)

 

دریافت فایل(pdf)

 

دریافت فایل(pdf)

Image result for ‫حقوق شهروندی در اندیشه اسلامی‬‎

Image result for ‫مبانی فقهی امر به معروف و نهی از منکر منتشر شده‬‎

Image result for ‫فرمانبرداری و نافرمانی مدنی منتشر شد‬‎